Okul çağı çocuklarının sağlıklı gelişiminde arkadaşlık çok önemlidir. Yapılan araştırmalara göre, arkadaşı olmayan çocuklar, yaşamlarının ileriki safhalarında duygusal ve zihinsel sıkıntılar çekmektedirler.Arkadaşlık ilişkileri çocuklara sadece eğlenceden daha fazlasını sağlar.Arkadaşlar, onların duygusal ve ahlaki olarak gelişimini sağlar Arkadaşlarıyla iletişime girmek, nasıl iletişime girecekleri, nasıl işbirliği içerisinde olacakları ve problemlerini nasıl çözecekleri gibi bir çok sosyal beceriyi öğrenmelerine yardımcı olur. Kendi duygularının farkında olur ve kontrol ederler ve diğerlerinin duygularına cevap verirler. Kurudukları ilişkilerden doğan farklı durumlar hakkında düşünme ve çözme becerilerini geliştirirler. Arkadaşlık kurmaları onların okul başarılarına da etki eder. Arkadaşları olan çocukların okulları hakkında daha iyi tutum ve tavır geliştirdikleri belirlenmiştir.Kısaca çocuklar arkadaşlık ilişkileri sayesinde çok güzel kazanımlarda bulunurlar.

AİLELER ÇOCUKLARININ ARKADAŞLARININ OLMASI İÇİN NELER YAPMALI

Çocuklarının sosyal gelişiminde aileler çok hayati bir rol oynarlar.Çünkü bir çocuk sosyal becerileri doğmaz. Çocuk yaşıtlarıyla başarılı bir ilişki kurmada aktif bir rol alan anne-babaya ihtiyaç duyar. Ailenin yapması gereken en önemli şey onunla sevgi ve saygı dolu ve kabul gören bir ilişki geliştirmektir. Kurulacak bu sıcak ilişki, onların arkadaşlık da dahil olmak üzere gelecekteki tüm ilişkilerinin sağlıklı olmasının temelini oluşturur.Çocukların başkalarıyla görüşüp buluşması için gerekli olan temel güven ve özgüven duygularını gelişmesine yardımcı olur.Sosyal becelerilerinin gelişmesini sağlar.

Aileler çocuklarına iyi bir rol model olarak çeşitli sosyal becerileri de öğretirler. Bu da çocuğun ailesinden kendisiyle ve diğer insanlarla nasıl iletişime geçtiklerini öğrenmesiyle olur.Ailelerini gözlemleyerek insanlarla nasıl tanışılacağını, nasıl konular açılacağını, şakalar yapacağını, bir şeye ihtiyacı olduğunda ya da yardım istediğinde nasıl rica edeceğini öğrenirler.

İltifatlardan utanmamayı, tam tersine kabul etmeyi ve karşısındaki insanlara da hayranlıklarını ya da takdirini görmeyi öğrenirler. Dahası, sakin, saygılı ve düşünceli olmayı da ailelerinden öğrenirler.

  • Çocuğunuzun diğer çocuklarla zaman geçirmesi için fırsatlar yaratın

Örneğin diğer çocukları oyun oynamaları için evinize davet edin ya da çocuğunuzun bir takımai gruba ya da bir kulübe üye olmasını destekleyin.

Yaşta büyük çocuklar arkadaşlarıyla telefonda, internette ya da mesajlaşarak konuşmak isteyebilirler. Bu türden bir  iletişimle ilgili kurallar koyun ve arkadaşlarıyla yüz yüze görüşmesi için destekleyin.

  • Çocuğunuzun oyunlar ve spor dallarını öğrenmesine yardım edin

 

Okul çağı çocuklarında oyunlar oynayabilmek ve spor dallarıyla ilgilenmek çok önemlidir.Çocuğunuzun oynadığı oyunda ya da spor dalında en iyisi olmasını beklememelisiniz. Önemli olan onların temel kuralları ve becerileri bilerek katılım göstermesi ve  eğlenmesidir. Onun hangi oyunla ya da spor dalıyla ilgilendiğini keşfedin ve öğrenmesine yardım edin. Ancak kesinlikle ilgisinin olmadığı ya da istemediği oyuna veya spora zorlamayın.Baskı onun içine kapanmasına neden olur.Unutmamanız gereken bir diğer şey de kendinizi kaptırıp çocuğun bu eğitimi ağır ve sıkıcı bir görev gibi algılamasına neden olmayın; burada önemli olan çocuğunuzu desteklemeniz ve birlikte oynayarak iyi zaman geçirmenizdir.

 

“SİZİN DAVRANIŞLARINIZ ASLINDA ÇOCUĞUNUZUN ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİNDEKİ TUTUMLARIN TA KENDİSİDİR”

  • Uygun davranışlar için net ve belirgin kurallar koyun

Çocuk sosyal becerileri, başkalarına nasıl davranılacağı hakkındaki aile kurallarıyla öğrenir.Örneğin çocuğunuz bir şey almadan önce izin isteyebilir ya da birine şiddet göstermeden problemini çözebilir.İşte bunlar hep aile kurallarının konulmasıyla olur.Bazen kurallarınıza tamamen uymayabilir ancak yine de kuralların ne için olduğunu ve uygun davranışların nasıl olması gerektiğini anlar.

Çocuğunuzu disipline etmeye ihtiyaç duyduğunuz anlarda onun da sizing davranışlarınızı taklit ettiğini unutmayın. Kuralları bozduğunda ona nasıl davrandığınız onun da başkalarına olan  davranışlarına etki edecektir. Kurallara uymadığı zamanlarda ondan beklentilerinizi anlatırken sert  ve cezalandırıcı olmak yerine, sözünden dönmeyen, kararlı kibar ve saygılı davranın.

  • Çocuğunuza değişik sosyal durumlarla nasıl başa çıkacaklarını öğretin.

Bu süreç çocuğunuz daha ilk çocukluk döneminde başlar.Örneğin ona paylaşmayı, lütfen demeyi ve teşekkür etmeyi öğretirsiniz.Ancak çocuğunuz büyüdükçe bu eğitimi bırakmamalısınız.Çünkü büyüdükçe daha farklı ve çeşitli sosyal durumlarla karşılaşır. Eğer çocuğunuz yeni veya zor bir durumla karşılaşırsa,ilk önce onunla bunu konuşun. Örneğin, çocuğunuz bir doğum gününe davet edildi ama gitmek istediğinden emin değilse, öncelikle gitmesi için ikna etmek ya da baskı yapmak yerine onun endişelerini ya da kaygısını dinleyin.Onu yargılamadan duygularını anlamaya çalışın ve hangi duyguyu hissederse hissetsin onu anladığınızı belirtin.Örneğin “tanımadığın bir çok çocuğun arasına girmek seni ürkütmüşe benziyor” diyebilirsiniz.Sonrasında çocuğunuzla bu durumla nasıl başa çıkabileceği üzerine fikirler üretin.Çocuğunuza bu durumu bir canlandırma şeklinde de deneyimletebilirsiniz. Doğum gününe gittiğinde partinin sahibine içeri girdiğinde neler demesi gerektiğini ya da partiye gitmeden önce partiye davetli başka birini evine davet ederek kendini daha rahat hissetmesini sağlayabilirsiniz.

  • Çocuğunuzla konuşun

Her gün onunla konuşmaya biraz zaman ayırın.  Bu zaman sürecinde onunla konuşmayı ona neyi nasıl yapacağını söylemek ya da direktifler vererek değil onun ve sizin ilginizi çekecek ortak konuları ve gününün nasıl geçtiğini konuşun. Konuşmanızıı esprilerle süsleyin. Çocuğunuz konuşmaya başladığında onu dinlediğinizden emin olun ve onun da bundan emin olmasını sağlayın.Bunu da göz kontağı kurarak, başınızla onaylayarak ve ona sorular sorarak ve ayrıntılarıyla anlatması için destekleyerek yapın. Bunları yapmanız sadece onunla iletişiminizi güçlendirmeye yaraması değil aynı zamanda onun bir diyalogu nasıl yürüteceğini, geliştireceğini ve sonlandıracağını öğrenecek olmasından ötürü çok önemlidir.

  • Çocuğunuzun başkalarının bakış açısından bakmasına yardımcı olun.

Çocuklar 5 yaşından itibaren kendi kanılarını başkalarının kanılarından ayırmayı; yaklaşık 6-7 yaşlarında ise başkalarının duygularını anlayıp onların bakış açısından bakmayı öğrenirler.Çocuğunuz bu yeteneğini onu farklı durumlarla ve konularla ilgili konuşturarak geliştirebilirsiniz.Örneğin; çocuğunuza bir kitap okurken, durum ve hikayedeki kişinin neler hissettiğini ve yaptıklarını neden yaptığını sorun.Ya da çocuğunuz size okulda olan bir olayı anlattığında, diğer insanların neler hissedebileceğini ve ona göre neden öyle davrandıklarını sorun.

  • Çocuğunuzun olumsuz duygularıyla başa çıkabilmesine ve problemlerini çözmesine yardım edin.

Çocuğunuzun arkadaşlık ilişkilerinin gelişiminde olumsuz duygularıyla başa çıkma ve sorunları üzerinde çalışma becerileri çok önemlidir.Çocuğunuz nasıl hissetiği ile ilgili konuşmaya başladığında, öncelikle sadece “dinleyin”.Sonra onu dinlediğinizi bunu sözel olarak geri bildirimde bulunarak gösterin.Örneğin; “Arkadaşına çok sinirlenmişe benziyorsun” diyerek onu hem yargılamadığınızı, hem o anki duygusuna saygı duyup destek olduğunuzu, hem de onu anladığınızı göstermiş olursunuz.Bir sonraki adımda, onun problemini çözmesinde sakince ve sevgi dolu bir şekilde yardımcı olun.

Ilk olarak çocuğunuzun sorununu tam olarak anlatmasına yardım edin. Örneğin; “Bana, arkadaşın seninle oynamadığı için üzgünsün gibi geldi” y a da “Sanırım arkadaşın seninle oynamadığı için üzgünsün, haklı mıyım?” şeklinde sorarak onun hem farkına varmasını, hem kendini açmasını hem de onu doğru anladığınızı ya da anlamaya çalıştığınızı göstermiş olursunuz. Sonrasında onunla problemini çözmesi için çözüm yolları üretebilirsiniz.İleri sürdüğünüz çözüm önerileri hakkında konuşup birini seçmesi için destekleyebilirsiniz.Eğer çocuğunuz ve bir arkadaşı arasındaki bir soruna tesadüfen duyduysanız, onların kendi sorunları kendileri çözmesine izin verin.Diğer bir deyişle çocuğunuz sorununun sorumluluğunu almasına izin verin.Bu konuda müdahale edeceğiniz tek an, tartışmalarının fiziksel boyuta taşındığını ya da taşınacağını düşündüğünüz an olmalıdır.

Çocuğunuzun yaşadığı ufak tartışmaları ya da üzüntülerini büyütmeyin.Okul çağı çocuklarında arkadaşlarına uyum sağlamak oldukça önemlidir.Bu önem özellikle ergenlik dönemine yaklaştıkça daha da artar. Onların arasına girmesinin onun için ne kadar önemli olduğunun farkına varın. Sizin için önemli olmayan şeyler o ve onun arkadaşları için önemli olabilir.Örneğin, onun yaşındaki bir çocuğun giyimine yakıştırmadığınız (değişik bir saç bandı ya da ilginç desenli bir çorap gibi) bir şeyi giymek isteyebilir.Ona saygı gösterin. Ancak bu seçiminin de onu dış çevreye karşı tehlikeli olduğunu görürseniz de kural ve sınırlandırma getirmeyi de unutmayın. Diğer bir deyişle, bazen o yaşın modası gereği salaş bir giyim tarzı benimsemek istemiş olabilir ancak bu giyim tarzının onun psikolojisini etkileyecek hale bürünmemesine dikkat edin.

Anne-baba olarak çocuğunuzun sosyal gelişiminde çok hayati bir rolünüz vardır.Çocuğunuzun arkadaşlarını siz kuramazsınız ancak sabrınız, desteğiniz ve sevginizle onun yeni arkadaşlıklar kurmasına ve kendi kendine arkadaşlık ilişkileri başlatmasına imkan verirsiniz.Tutumunuz da onun yetişkin olduğunda ihtiyacı olacak özgüvenin ve sosyal becerilerin temelini oluşturacaktır.

“İyi bir arkadaşı olanın aynaya ihtiyacı yoktur”

Mevlana Celalettin Rumi